عباس قديانى
754
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
مجلس به ولايتعهدى رسيد . مراحل ابتدايى تحصيل را در تهران طى كرده ، و براى تكميل تحصيلات به سويس اعزام و پس از چند سال در ارديبهشت 1315 به ايران مراجعت نمود . پس از حمله قواى آلمان به كشور شوروى در سال 1941 ميلادى ، 1320 هجرى خورشيدى دولتهاى انگليس و شوروى از دولت ايران تقاضاى اخراج متخصصين آلمانى مقيم اين سرزمين را كردند . ضمنا درخواست نمودند كه راهآهن سراسرى جهت حمل مهمات و اسلحه به شوروى در اختيار آنان باشد و چون قبول اين امر بر خلاف اصول بىطرفى اعلام شده از طرف ايران بود ، اين خواستها از طرف ايران پذيرفته نشد و سرانجام به همين مناسبت قواى شوروى از طرف شمال و سپاهيان انگليس از طرف مغرب و جنوب وارد ايران شده و نيمه شب سوم شهريور 1320 برابر ماه اوت 1941 قسمتهايى از ايران را اشغال نمودند . در نتيجه اين پيشامد دولت وقت سقوط كرد و مقام نخستوزيرى را محمد على فروغى ذكاء الملك به عهده گرفت و به اقتضاى زمان رضا شاه بهنفع وليعهدش از سلطنت استعفا داد و در روز 25 شهريور 1320 محمد رضا پهلوى زمام امور را در دست گرفت . در اين دوره ايران با مشكلات سياسى و اقتصادى و اجتماعى فراوانى كه از اثرات جنگ جهانى و اشتغال ايران بود مواجه گرديد . دولت ايران پس از مذاكراتى چند در جرگه متفقين درآمد و پيمان اتحاد بين سه دولت ايران و انگليس و شوروى شامل 9 فصل در نهم بهمن ماه 1320 توسط على سهيلى وزير امور خارجه و ريدر ويليام بولارد نماينده فوقالعاده دولت انگليس و اسميرنف سفير كبير شوروى به امضا رسيد . در آذر ماه 1322 خورشيدى ، نوامبر و دسامبر 1943 سه كشور آمريكا ، شوروى و انگليس بهعلت آنكه شكست آلمان تقريبا محرز شده بود ، در تهران كنفرانسى تشكيل داده و طى اعلاميهاى استقلال و تماميت ارضى ايران را تأييد و تضمين كردند و اعتراف نمودند كه دولت ايران در پيروزى متفقين نقش مهمى ايفا كرده و به حق لايق دريافت لقب پل پيروزى است . يكى از مشكلات مهم سياسى ايران در اين دوره مسئله آذربايجان و عدم اطاعت آن ناحيه از حكام مركزى ايران بود ، اين غائله توسط شخصى به نام سيد جعفر پيشهورى بهوجود آمده بود و طى آن سپاهيان روسى بر خطه آذربايجان دست يافته بودند از جمهورى آذربايجان و فرقه دموكرات حمايت مىكردند . سرانجام بنا به شكايت ايران به شوراى امنيت دولت روسيه مجبور به تخليه آذربايجان شد ، و نيروهاى دولت مركزى به آذربايجان رفتند و در روز 21 آذر ماه 1325 به حكومت خودمختار فرقه دموكرات در آذربايجان پايان داده شد . حوادث مهمى كه پس از آن رخ داد از انحلال حزب توده و سپس ملى شدن صنايع نفت و وقايع 28 مرداد 32 و تمهيد لوايح ششگانه در 1341 و واقعه 15 خرداد 1342 و غيره در تاريخ مفصل ايران معاصر